Nguyên lý vòng tri thức là nguyên lý nói về các mức độ hiểu biết của một con người, nói về cách mà chúng ta có thể mở rộng sự hiểu biết của mình và giúp chúng ta hấp thu vô hạn tri thức của nhân loại. Cùng tìm hiểu xem nguyên lý này là gì qua bài viết sau đây nhé!
Diễn giải 4 vòng tri thức từ nhỏ đến lớn.
- Mình biết những gì mình đang biết, tương ứng với vòng BIẾT-BIẾT.
- Mình biết những gì mình quên, tương ứng với vòng BIẾT-QUÊN.
- Có những cái chúng ta biết mình không biết, tương ứng với vòng BIẾT-KHÔNG BIẾT.
- Và có những cái chúng ta không biết mình không biết: tương ứng với vòng KHÔNG BIẾT-KHÔNG BIẾT, tức là có những tri thức, những hiểu biết mà chúng ta không biết là nó có tồn tại, cho đến khi chúng ta biết nó. Những tri thức như thế này thì rất bao la, vô hạn.
Một ngày, một vị giáo sư lên thuyền ngồi ngắm cảnh. Đang ngồi thuyền, vị giáo sư hỏi người ngư dân chèo thuyền cho ông ta: “Anh biết gì về sinh học không?”, người ngư dân trả lời không biết, vị giáo sư liền nói: “Như vậy anh đã mất đi ¼ cuộc đời rồi”.
Được một lúc, vị giáo sư lại hỏi: “Anh biết gì về triết học không?”, người ngư dân lại trả lời không biết. Giáo sư lại nói: “Vậy anh lại mất đi ¼ cuộc đời nữa rồi”.
Lại qua một lúc nữa, vị giáo sư lại hỏi: “Anh biết gì về khoa học không?”, người ngư dân vẫn trả lời không biết. Đúng lúc này, trời nổi gió lớn, làm cuộn lên những cơn sóng khổng lồ, người ngư dân vội hỏi vị giáo sư: “Ngài biết bơi không?”, vị giáo sư trả lời không biết, ngư dân nghe vậy liền nói: “Vậy thì cuộc đời ông chấm dứt rồi”.
Xét theo góc nhìn này thì tri thức của con người là như nhau, ai cũng đều có 4 vòng tri thức. Một người giáo sư so với một người nông dân, thì đều có chung các mức độ hiểu biết như sau:
- Người nông dân chỉ biết những gì người nông dân biết, người giáo sư cũng chỉ biết những gì người giáo sư biết mà thôi.
- Người nông dân có cái người nông dân quên, người giáo sư cũng có những cái biết mà quên.
- Người nông dân có cái người nông dân biết không biết, người giáo sư cũng có những cái biết không biết.
- Người nông dân có cái người nông dân không biết không biết, và người giáo sư cũng như vậy.
Vì ai trong số chúng ta cũng đều có chung các mức độ hiểu biết như ở trên. Cho nên chúng ta không nên có cảm giác tự ti rằng chúng ta kém hiểu biết hơn người. Và cũng không nên có cảm giác tự cao rằng mình hiểu biết hơn người. Người nào làm thường xuyên ở một lĩnh vực thì qua thời gian, họ có khả năng giỏi lĩnh vực đó. Tuy nhiên họ cũng chỉ biết cái mà họ đang biết mà thôi. Việc này không đại diện là họ hiểu biết hơn người.
Nguyên lý vòng tri thức lấy cái biết của mình nói cho người nghe thì người không hiểu
- Chạm vào vùng biết biết: Nếu mình nói suốt với người nghe những điều mà người ta biết rồi thì dần dần người ta cũng chán.
- Chạm vào vùng biết quên: Lúc đầu người nghe cũng cảm thấy được gợi mở điều gì đó và có thể họ cảm thấy chút xíu thú vị. Nhưng thực chất người ta cũng không có hứng thú lắm đối với những cái người ta đã quên. Vì thông thường những cái mà người ta đã quên, có nghĩa là điều đó nó không quan trọng với họ, không còn ứng dụng trong cuộc sống nên họ mới quên. Trong khi đó, có những tri thức thực sự quan trọng trong cuộc sống thì dù chỉ học một lần nhưng nhiều năm sau họ cũng nhớ.
- Chạm vào vùng biết không biết: Họ cũng thấy có hiểu biết nhưng dấu ấn trong tâm trí họ cũng không cao và người ta sẽ mơ hồ về nó.
- Chạm vùng không biết không biết: Thông thường người nghe sẽ bị đơ khi nghe các tri thức kiểu này.
Nguyên lý vòng tri thức lấy cái biết của người nói cho người nghe thì người hiểu
- Nói cho người ta biết,
- Nói cho người ta hiểu,
- Nói cho người ta thấu suốt
- Nói cho người ta chuyển hóa.
- Dựa vào niềm tin của người mà nói cho người biết.
- Dựa vào cái biết của người mà nói cho người hiểu.
- Dựa vào nghi vấn của người mà nói cho người thấu suốt.
- Dựa vào mong muốn của người mà nói cho người chuyển hóa.
