6 kỹ thuật đặt câu hỏi mà ngày xưa nhà triết học Socrates sử dụng để dạy học trò

Clarifying concepts: làm rõ khái niệm – là cách đặt câu hỏi để làm người nói suy nghĩ nhiều hơn, rõ hơn về khái niệm, vấn đề mà họ đang đặt ra, ví dụ:

• Điều anh/chị vừa nói nghĩa là gì?
• Chuyện mới nói có liên quan gì đến vấn đề chúng ta đang bàn?
• Ví dụ cụ thể điều anh/chị vừa nói là gì?

 

Probing assumptions – kiểm tra giả thuyết: cách đặt câu hỏi này làm người đối diện phải suy nghĩ về những giả thuyết mà họ đang sử dụng để tranh luận, ví dụ hỏi:

• Còn giả thuyết nào khác có thể có nữa không?
• Chuyện gì sẽ xảy ra nếu…?

 

Probing rationale, reasons and evidence – kiểm tra lập luận, lý do và bằng chứng: đặt câu hỏi về chính lý luận người khác sử dụng thay vì cho rằng giả thuyết họ đặt ra là đúng, ví dụ hỏi:

• Tại sao chuyện này lại xảy ra?
• Có bằng chứng gì chứng tỏ điều anh nói là đúng không?

 

Questioning viewpoints and perspectives – đặt nghi vấn về góc nhìn và quan điểm: ai đang tranh luận điều gì cũng dựa trên một vị thế nào đó, đặt câu hỏi cho thấy có thể có những quan điểm khác, rất hợp lý cùng tồn tại, ví dụ hỏi:

• Ai có lợi nhất trong việc này?
• Tại sao nó lại tốt hơn hay khác đi so với…?

 

Probing implication and consequences – kiểm tra ảnh hưởng và hậu quả: đặt câu hỏi tiên đoán những thứ có thể xảy ra, ví dụ hỏi:

• Dữ liệu này có ổn không?
• Cái này có cần thiết không?

 

Questioning the question – đặt nghi vấn về câu hỏi: lật câu hỏi để phản tư về câu hỏi:

• Anh có biết tại sao tôi hỏi câu hỏi này?
• Điều này có nghĩa là gì?

Trích từ cuốn sách mở cửa tương lai (tác giả: Nguyễn Phi Vân)

Luận về 3 tầng não trong năm Bính Ngọ

3 Tầng Não là gì?

3 tầng não theo mô hình của Paul MacLean, dưới lăng kính của nội tâm:

• Não Bò Sát: Tầng thấp, đại diện cho Sinh tồn. Nó vận hành dựa trên nỗi sợ, sự phòng thủ và phản xạ chiến-hay-biến.
• Não Động Vật Có Vú: Tầng giữa, đại diện cho Cảm xúc. Đây là nơi lưu giữ những vui buồn, sự gắn kết, yêu thương nhưng cũng là nơi của những tổn thương cũ.
• Não Người: Tầng cao, đại diện cho Trí tuệ & Sáng tạo. Đây là nơi giúp chúng ta tư duy logic, bao dung, và nhìn thấy những viễn cảnh tươi sáng (tầm nhìn). 

Năm Bính Ngọ?

Năm Bính Ngọ mang năng lượng của Thiên can Bính (Hỏa) và Địa chi Ngọ (Hỏa). Đây là một năm "Cực Hỏa" – năng lượng rất mạnh, tốc độ nhanh, nhiệt huyết nhưng cũng dễ dẫn đến sự nóng nảy, bốc đồng.

Nếu ví năng lượng năm Bính Ngọ như một con ngựa lửa đang phi nước đại, thì chủ đề 3 tầng não chính là bộ dây cương để các bạn điều khiển con ngựa đó.

Bình luận

Xu hướng vận hành chung trong năm nay sẽ xoay quanh tiến trình: "Chuyển dịch từ Sinh tồn sang Kiến tạo".

Nguy cơ (Nếu vận hành ở não Bò sát & Não thú):

Vì năng lượng năm Ngựa rất gắt, nhóm cần làm chủ được nội tâm, nếu không các thành viên dễ rơi vào trạng thái:

• Não bò sát: Luôn cảm thấy bất an, lo lắng về tương lai, dễ nảy sinh sự phòng thủ hoặc xung đột trong nhóm.
• Não thú: Cảm xúc trồi sụt thất thường, dễ bị "kích hỏa", giận hờn vô cớ hoặc bị cuốn vào những thị phi không đáng có.

Cơ hội (Nếu vận hành ở não Người):

Nếu nhóm tập trung kích hoạt tầng não cao nhất, đây sẽ là một năm đột phá về "Ngộ":

• Khai mở trí tuệ: Những bài học tâm đắc ngộ ra sẽ đến rất nhanh và mạnh (đúng tính chất của lửa).
• Sáng tạo giải pháp: Nhóm sẽ tìm ra những phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần mới mẻ, mang tính tiên phong.
• Chuyển hóa cảm xúc: Biến năng lượng "Hỏa" của năm thành sự nhiệt huyết, lan tỏa yêu thương thay vì thiêu rụi chính mình.

Thông điệp

Chủ đề này nhắc nhở nhóm bạn rằng: Hạnh phúc hay khổ đau trong năm Bính Ngọ không nằm ở ngoại cảnh, mà nằm ở việc bạn chọn "đứng" ở tầng não nào để phản ứng với cuộc đời.

• Khi có biến cố: Đừng để Não Bò Sát lên tiếng trước (đừng sợ hãi, đừng vội tấn công).
• Khi có xung đột: Hãy dùng Não Thú để thấu cảm (yêu thương) thay vì oán trách.
• Khi cần hành động: Hãy dùng Não Người để hoạch định tầm nhìn.

Lời kết 

Hãy "Học cách đổi tầng". Chỉ cần nhích từ tầng não thấp lên tầng não cao, mọi nghịch cảnh của năm Bính Ngọ sẽ trở thành chất liệu cho sự trưởng thành.